ย่านลิเภา…เส้นใยแห่งพระเมตตา จากวัชพืชสู่งานศิลป์แห่งแผ่นดิน”

ย่านลิเภา…เส้นใยแห่งพระเมตตา

จากวัชพืชสู่งานศิลป์แห่งแผ่นดิน”

“ข้าพเจ้านั้นภูมิใจเสมอมาว่า คนไทยมีสายเลือดของช่างฝีมืออยู่ทุกคน... ขอเพียงแต่ให้เขาได้โอกาสฝึกฝน เขาก็จะแสดงความสามารถออกมาให้เห็นได้”

พระราชดำรัส สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

จากวัชพืชข้างทาง สู่ “มรดกศิลป์แห่งแผ่นดิน”

“ย่านลิเภา” — ชื่อที่เคยหมายถึงวัชพืชปกคลุมดินในสวนยาง แต่กลับกลายเป็นสัญลักษณ์แห่งภูมิปัญญาไทย ที่ได้รับการยกระดับเป็นงานหัตถศิลป์ระดับโลก ด้วยสายพระเนตรอันยาวไกลของ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

พระองค์ทรงเห็นว่าเบื้องหลังหญ้าเล็ก ๆ เส้นนั้น มีคุณค่าอันยิ่งใหญ่ซ่อนอยู่ ทั้งในเชิงธรรมชาติและศิลปวัฒนธรรม เพราะเส้นใยของย่านลิเภามีความเหนียว คงทน ไม่ผุพังง่าย สามารถนำมาสานเป็นเครื่องใช้ เครื่องประดับ และของตกแต่งได้อย่างงดงาม

พระราชดำริพลิกชีวิตชาวบ้าน วันที่ 11 สิงหาคม พ.ศ. 2524 สมเด็จพระพันปีหลวงทรงมีพระราชดำริให้จัดตั้ง “โครงการศิลปาชีพด้านการจักสานย่านลิเภา” เพื่อสร้างอาชีพและรายได้ให้แก่ประชาชนในภาคใต้ โดยเฉพาะในพื้นที่จังหวัด นครศรีธรรมราช สตูล สงขลา ยะลา ปัตตานี และนราธิวาส

พระองค์ทรงพระราชทานพระดำรัสไว้ว่า

“ย่านลิเภานี้เป็นศิลปะเก่าแก่ของบรรพบุรุษเรา วัตถุดิบก็เกิดขึ้นเองในประเทศ เป็นพืชเศรษฐกิจที่ยอดเยี่ยมที่สุดของเมืองไทย...”

จากวันนั้นเป็นต้นมา พระราชดำริได้เปลี่ยนชีวิตของชาวบ้านจำนวนมาก จากผู้เก็บหญ้าวัชพืช กลายเป็น “ช่างศิลป์แห่งแผ่นดิน” ที่สามารถสร้างงานจักสานอันวิจิตร งดงาม และเป็นเอกลักษณ์ของไทย

เส้นใยแห่งศิลป์

“ย่านลิเภา” หรือ “หญ้าลิเภา” เป็นพืชตระกูลเฟิร์นที่เลื้อยพาดพันไม้ใหญ่ ยาวได้ถึง 5 เมตร มีมากในพื้นที่ภาคใต้ตอนล่าง เส้นใยของมันเหนียวแน่นจนแทบไม่ขาด และไม่ถูกแมลงกัดกิน

ชาวบ้านจึงนำมาสานเป็น กระเป๋าหมาก เชี่ยนหมาก หมวก และกล่องใส่ของ ต่อมาภายใต้การสนับสนุนของมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ย่านลิเภาได้รับการพัฒนาเป็นเครื่องใช้และเครื่องประดับที่ประณีตงดงาม จนเป็นที่รู้จักไปทั่วโลก

จากวัชพืชสู่เวทีโลก

ปี พ.ศ. 2566 ผลงานจักสาน “ย่านลิเภา”

ได้รับการกล่าวถึงอีกครั้ง เมื่อ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี ทรงถือกระเป๋าจักสานย่านลิเภาผลงานของมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ขณะเสด็จฯ พร้อม พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10 ไปยังสหราชอาณาจักร เพื่อร่วมพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ของ สมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 และสมเด็จพระราชินีคามิลลา ณ มหาวิหารเวสต์มินสเตอร์ กรุงลอนดอน

ภาพพระราชินีแห่งสยามทรงถือ “กระเป๋าย่านลิเภา” กลางเวทีโลก คือภาพที่สะท้อนถึงความสง่างามของศิลปะไทย และเป็นการต่อยอดพระราชปณิธานของ “สมเด็จพระพันปีหลวง” ให้โลกเห็นถึงภูมิปัญญาไทยในมิติแห่งความงามและคุณค่า

พระราชินี ผู้ปลุกชีวิตให้ภูมิปัญญา

จากวัชพืชที่ไร้ค่า “ย่านลิเภา” กลับมีชีวิตขึ้นอีกครั้ง เพราะพระองค์ทรงมองเห็น “คุณค่าที่คนอื่นมองข้าม” และทรงเปลี่ยนมันให้กลายเป็นโอกาสอันยิ่งใหญ่ของคนไทยทั้งชาติ

นี่คือหนึ่งในพันเรื่องราวแห่งพระมหากรุณาธิคุณ ของสมเด็จพระพันปีหลวง — พระผู้ทรงมองเห็นความงามในสิ่งธรรมดา และปลุกให้มันกลายเป็น “มรดกศิลป์แห่งแผ่นดิน”

ที่มา : Bangkok I love you

#รอยพระเมตตาบนแผ่นดินนรา

#ใต้ร่มพระบารมีพระพันปีหลวง

#สวทนราธิวาส

#กรมประชาสัมพันธ์


image รูปภาพ
image

Line

คะแนนโหวต :
StarStarStarStarStar