INSIGHT: น้ำมันไทยแพงหรือถูกกว่าเพื่อนบ้าน? เปิดกลไกราคาน้ำมัน ทำไมต้องอ้างอิงตลาดสิงคโปร์ พร้อม 2 มาตรการดูแลประชาชน

11/11/2569 | 18 |

เวลาเติมน้ำมัน หลายคนอาจเคยสงสัยว่า ทำไมราคาน้ำมันในประเทศไทยถึงไม่เท่ากับประเทศเพื่อนบ้าน บางช่วงน้ำมันไทยดูเหมือนจะแพงกว่า แต่บางช่วงก็ถูกกว่า แล้วราคาที่เราจ่ายอยู่ทุกวันนี้ คิดคำนวณกันอย่างไร?

ยิ่งในช่วงที่ราคาพลังงานโลกมีความผันผวน เรื่องนี้ยิ่งเป็นประเด็นที่น่าสนใจ เพราะราคาน้ำมันไม่ได้ส่งผลแค่กับคนใช้รถเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับต้นทุนการขนส่ง การผลิตสินค้า ราคาสินค้าอุปโภคบริโภค และค่าครองชีพของประชาชนโดยรวมด้วย

เราลองมาดูตัวเลขเปรียบเทียบราคาน้ำมันเฉลี่ยในอาเซียน ประจำวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 กันก่อน

เบนซิน E10 ไทยอยู่อันดับ 6 จาก 10 ประเทศ

• สิงคโปร์มีราคาสูงที่สุดที่ 95.04 บาทต่อลิตร

• เมียนมา 72.80 บาทต่อลิตร

• ลาว 58.46 บาทต่อลิตร

• กัมพูชา 51.28 บาทต่อลิตร

• ฟิลิปปินส์ 46.38 บาทต่อลิตร

• ไทย 39.84 บาทต่อลิตร

• อินโดนีเซีย 35.55 บาทต่อลิตร

• มาเลเซีย 35.29 บาทต่อลิตร

• เวียดนาม 27.58 บาทต่อลิตร

• และบรูไน 13.88 บาทต่อลิตร

แต่หากมองน้ำมันดีเซล B7 จะเห็นภาพที่แตกต่างออกไป

ดีเซล B7 ไทยอยู่อันดับ 8 จาก 10 ประเทศ

• สิงคโปร์มีราคาสูงที่สุดที่ 106.56 บาทต่อลิตร

• เมียนมา 72.88 บาทต่อลิตร

• ลาว 50.03 บาทต่อลิตร

• ฟิลิปปินส์ 49.78 บาทต่อลิตร

• กัมพูชา 46.36 บาทต่อลิตร

• อินโดนีเซีย 44.00 บาทต่อลิตร

• มาเลเซีย 42.31 บาทต่อลิตร

• ไทย 41.79 บาทต่อลิตร

• เวียดนาม 39.24 บาทต่อลิตร

• และบรูไน 8.12 บาทต่อลิตร

ตัวเลขเหล่านี้ทำให้เห็นว่า ราคาน้ำมันของไทยไม่ได้อยู่ในระดับเดียวกันเมื่อเปรียบเทียบระหว่างชนิดเชื้อเพลิง และไม่ได้หมายความว่าประเทศที่มีราคาน้ำมันถูกกว่าจะมีต้นทุนพลังงานที่ต่ำกว่าเสมอไป เพราะแต่ละประเทศมีโครงสร้างภาษี มาตรการอุดหนุน และกลไกดูแลราคาพลังงานที่แตกต่างกัน

แล้วทำไมประเทศไทยต้องอ้างอิงราคาน้ำมันตลาดสิงคโปร์?

นี่เป็นอีกหนึ่งคำถามสำคัญที่หลายคนอยากรู้ เพราะประเทศไทยมีโรงกลั่นน้ำมันเป็นของตัวเองอยู่แล้ว เหตุใดจึงต้องนำราคาจากตลาดสิงคโปร์มาเป็นเกณฑ์อ้างอิง?

คำตอบคือ น้ำมันเป็นสินค้าโภคภัณฑ์ (Commodity) ที่มีการซื้อขายและกำหนดราคาตามกลไกตลาดโลก คล้ายกับสินค้าอย่างทองคำ ซึ่งต้องมีราคาอ้างอิงที่เป็นมาตรฐาน ไม่ใช่กำหนดราคาขึ้นมาเองโดยไม่มีหลักเกณฑ์

ประเทศไทยจึงใช้ราคาน้ำมันสำเร็จรูปในตลาดสิงคโปร์ หรือ Mean of Platts Singapore (MOPS) เป็นราคาอ้างอิงในการคำนวณราคา ณ โรงกลั่น เนื่องจากสิงคโปร์เป็นศูนย์กลางการค้าน้ำมันสำคัญของภูมิภาคเอเชีย มีปริมาณการซื้อขายสูง และสะท้อนความต้องการซื้อกับปริมาณน้ำมันในตลาดได้

ลองนึกภาพง่าย ๆ ว่า หากประเทศไทยกำหนดราคาน้ำมันต่ำกว่าตลาดประเทศอื่นมากเกินไป ก็อาจเกิดแรงจูงใจให้มีการลักลอบซื้อน้ำมันจากไทยไปขายยังประเทศที่มีราคาสูงกว่า ในทางกลับกัน หากกำหนดราคาไว้สูงกว่าตลาดมากเกินไป ก็อาจทำให้เกิดแรงจูงใจในการนำเข้าน้ำมันจากต่างประเทศมาขายแทน

ดังนั้น การมีราคาตลาดอ้างอิงจึงเป็นกลไกสำคัญที่ช่วยให้การซื้อขายน้ำมันเป็นไปอย่างมีมาตรฐาน สอดคล้องกับสถานการณ์ตลาด และลดความบิดเบือนของกลไกการค้า

อย่างไรก็ตาม ราคาตลาดสิงคโปร์ไม่ได้เป็นราคาขายปลีกที่ประชาชนต้องจ่ายโดยตรง เพราะราคาหน้าสถานีบริการยังมีองค์ประกอบอื่นเข้ามาเกี่ยวข้อง ทั้งภาษีสรรพสามิต ภาษีเทศบาล เงินส่งเข้ากองทุนต่าง ๆ ภาษีมูลค่าเพิ่ม และค่าการตลาด

นั่นจึงเป็นเหตุผลว่า แม้จะอ้างอิงราคาตลาดเดียวกัน แต่ราคาน้ำมันของแต่ละประเทศก็ยังแตกต่างกันได้

แล้วประเทศไทยมีมาตรการอะไรในการดูแลราคาน้ำมัน?

เมื่อราคาพลังงานส่งผลต่อทั้งค่าครองชีพของประชาชนและต้นทุนของภาคธุรกิจ รัฐบาลจึงเดินหน้า 2 มาตรการสำคัญ เพื่อปรับโครงสร้างราคาและเพิ่มทางเลือกในการใช้น้ำมันให้ประชาชน

1. ปรับโครงสร้างราคาน้ำมัน ให้สะท้อนต้นทุนที่เกิดขึ้นจริง

มาตรการแรกเป็นการปรับหลักเกณฑ์การคำนวณราคา ณ โรงกลั่น โดยทบทวนและถอดค่าใช้จ่ายสมมุติบางรายการที่ไม่ได้เกิดขึ้นจริงออกจากสูตรราคา เช่น ค่าขนส่ง ค่าประกันภัย และค่าสูญเสียระหว่างขนส่ง ซึ่งเดิมมีการคำนวณเสมือนว่าน้ำมันถูกขนส่งจากสิงคโปร์มายังประเทศไทย ทั้งที่น้ำมันส่วนใหญ่ผ่านการกลั่นภายในประเทศ

พร้อมปรับลดค่าสำรองน้ำมันให้สอดคล้องกับปริมาณสำรองที่เกิดขึ้นจริงด้วย

การปรับโครงสร้างดังกล่าวมีผลตั้งแต่วันที่ 29 ตุลาคม 2569 คาดว่าจะช่วยลดราคา ณ โรงกลั่นน้ำมันได้ประมาณ 0.0875–0.3548 บาทต่อลิตร คิดเป็นมูลค่าภาระที่ลดลงประมาณ 10,839 ล้านบาทต่อปี

เป้าหมายสำคัญคือทำให้การคำนวณราคาน้ำมันมีความเหมาะสมและเป็นธรรมมากขึ้น โดยสะท้อนต้นทุนที่เกิดขึ้นจริง ไม่ผลักภาระค่าใช้จ่ายที่ไม่จำเป็นไปยังผู้บริโภค

2. ลดภาษีสรรพสามิต E20 และ B20 เพิ่มแรงจูงใจให้ใช้น้ำมันทางเลือก

อีกมาตรการหนึ่งคือการปรับลดภาษีสรรพสามิตน้ำมัน 2 ประเภท ได้แก่ น้ำมันแก๊สโซฮอล์ E20 และน้ำมันดีเซล B20 เป็นระยะเวลา 3 เดือน ตั้งแต่วันที่ 28 ตุลาคม 2569 ถึง 27 มกราคม 2570

โดยปรับลดภาษีสรรพสามิต E20 จาก 6 บาทต่อลิตร เหลือ 0.358 บาทต่อลิตร และ B20 จาก 5.953 บาทต่อลิตร เหลือ 0.431 บาทต่อลิตร

มาตรการนี้ไม่ได้มุ่งเพียงช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายของผู้ใช้รถเท่านั้น แต่ยังต้องการสร้างส่วนต่างด้านราคา เพื่อจูงใจให้ประชาชนหันมาใช้น้ำมันทางเลือกมากขึ้น

เพราะน้ำมันทั้งสองประเภทมีส่วนผสมของวัตถุดิบทางการเกษตรของไทย โดย E20 ใช้เอทานอลที่ผลิตจากอ้อยและมันสำปะหลัง ส่วน B20 ใช้ไบโอดีเซลที่ผลิตจากน้ำมันปาล์ม

เมื่อมีการใช้เชื้อเพลิงทางเลือกเพิ่มขึ้น ก็หมายถึงการสร้างตลาดรองรับผลผลิตทางการเกษตรภายในประเทศ เพิ่มโอกาสให้เกษตรกรไทยมีช่องทางจำหน่ายผลผลิต และช่วยลดการพึ่งพาน้ำมันเชื้อเพลิงจากต่างประเทศในระยะยาว

นอกจากนี้ ยังเป็นการสนับสนุนการใช้พลังงานจากวัตถุดิบหมุนเวียน ซึ่งสอดคล้องกับทิศทางการพัฒนาพลังงานและเป้าหมายด้านสิ่งแวดล้อมของประเทศ

สุดท้ายแล้ว เรื่องราคาน้ำมันไม่ได้จบแค่ตัวเลขหน้าปั๊ม

เมื่อมองภาพรวมจะเห็นว่า การดูแลราคาน้ำมันต้องพิจารณาหลายด้านไปพร้อมกัน ทั้งการอ้างอิงราคาตลาดโลก การปรับโครงสร้างต้นทุนให้เหมาะสม การบริหารกลไกภาษีและกองทุน รวมถึงการส่งเสริมพลังงานทางเลือกที่ผลิตได้ภายในประเทศ

เพราะน้ำมันหนึ่งลิตรไม่ได้เกี่ยวข้องแค่กับการเดินทางจากจุดหนึ่งไปอีกจุดหนึ่ง แต่ยังเป็นต้นทุนสำคัญที่เชื่อมโยงไปถึงสินค้าและบริการแทบทุกประเภท

การทำให้ราคาพลังงานมีความเหมาะสม จึงไม่ใช่เพียงการทำให้ราคาหน้าปั๊มถูกลงในระยะสั้นเท่านั้น แต่ยังต้องมองถึงความมั่นคงทางพลังงาน การลดการพึ่งพาการนำเข้า และการสร้างประโยชน์ให้เศรษฐกิจไทยในระยะยาวด้วย

ติดตามข้อมูลข่าวสารจาก “ข่าวจริงประเทศไทย”

Facebook : ข่าวจริงประเทศไทย