ผ้าสีมายา อัตลักษณ์พื้นถิ่นภูมิปัญญาชาวบ้านหน้าถ้ำ อำเภอเมือง จังหวัดยะลา 

ผ้าสีมายา ผลิตจากกลุ่มผลิตภัณฑ์สีมายา บ้านหน้าถ้ำ ต.หน้าถ้ำ อ.เมืองยะลา จ.ยะลา เป็นการรวมตัวกันของบรรดาแม่บ้าน จัดตั้งเป็นกลุ่มผลิตภัณฑ์ผ้ามัดย้อม “สีมายา” ส่วนสีสันที่เป็นเอกลักษณ์ ได้มาจากการนำเอาดินที่อยู่ภายในถ้ำภูเขากำปั่น และภูเขาวัดถ้ำ ซึ่งเป็นดินลักษณะเฉพาะที่ชาวบ้านใช้เป็นปุ๋ยในการเพาะปลูกต้นไม้ แต่ระยะหลังชาวบ้านนำเอาดินมายามาทำเป็นปุ๋ยลดน้อยลง ชาวบ้านจึงช่วยกันคิดนำเอาดินมายามาทำเป็นสีย้อมผ้า เนื่องจากเคยสังเกตพบว่า หากเสื้อเลอะดินมายาแล้วจะล้างออกยาก เลยมีความคิดว่าน่าจะเอามาทำสีย้อมเสื้อขาวได้ เพื่อให้เกิดเป็นผลิตภัณฑ์ที่เป็นเอกลักษณ์ของคนในพื้นที่ ซึ่งก็ได้รับความร่วมมือจากสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัด ในการนำเอาดินมายาดังกล่าวไปตรวจสอบ พบว่า สามารถจะนำมาทำเป็นสีย้อมผ้าได้จริงๆ

.

“นอกจากนี้ ดินมายามีความพิเศษคือ เป็นดินที่ผสมกับมูล หรือขี้ค้างคาวทับถมกันมาเป็นเวลาหลายร้อยหลายพันปี และมีอยู่ที่เดียวในจังหวัดยะลา คือ ที่บ้านหน้าถ้ำ จ.ยะลา โดยในสมัยก่อนนั้นคนโบราณที่อยู่อาศัยภายในถ้ำได้นำเอาดินดังกล่าวนี้ใช้เขียนภาพประวัติศาสตร์ เล่าเรื่องราวชีวิตลงบนผนังถ้ำ ซึ่งพบได้ภายในถ้ำศิลป์ จ.ยะลา และสีที่ได้จากดินมายานั้นเป็นสีส้มคล้าย ๆ สีอิฐ ซึ่งเป็นสีธรรมชาติและมีความคงทน”

.

กลุ่มชาวบ้านจึงได้รวมกลุ่มกันเป็นกลุ่มผลิตภัณฑ์ผ้ามัดย้อม “สีมายา” ช่วยกันทำผ้ามัดย้อม เริ่มจากการนำเอาดินมายามาต้มกับน้ำเดือด และนำเอาผ้าไม่ว่าเป็นผืนผ้า หรือเสื้อ กางเกง มาทำการมัด และทำลวดลายตามแบบที่ต้องการ ซึ่งทางกลุ่มมีลวดลายของผ้าทั้งหมด 8 แบบ คือ 1.ลายใยแมงมุม 2.ลายปล้องไผ่ 3.ลายดอกทานตะวัน 4.ลายข้าวหลามตัด 5.ลายดอกพิกุล 6.ลายขดลวด 7.ลายริ้วทอง และ 8.เป็นลายภาพเขียนบนผนังภายในถ้ำ โดยทางสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดยะลา และหอศิลป์ ได้ไปถ่ายภาพเขียนภายในถ้ำศิลป์ และนำภาพดังกล่าวมาแกะบล็อกสกรีนลงบนผืนผ้า โดยภาพเขียนดังกล่าวแต่ละภาพมีอายุมากกว่า 3 พันปี ซึ่งถือเป็นสิ่งล้ำค่า และความภาคภูมิใจของชาวบ้าน ต.หน้าถ้ำ

ที่มา: สปข.6

เผยแพร่ : แมะอานิง สะอะ